Sunday, February 28, 2021

මිනිසා නොසංසුන් කරවන සංස්කෘතික උද්ධමනය

 Systemic organisational cultural change model | Download Scientific Diagram

බටුවංගල ගමේ අයට ජර්මනියේ බොන් නගරයේ සිට සජීවීව ධර්ම දේශනයක් පැවැත්විය හැකිය. මෙම තාක්ෂණික වර්ධනය වේගවත් ජීවන විලාසයන් ඇති කරයි. ජංගම දුරකතනය යනු ඇමතීම පමණක් නොව, ජීවන විලාසයකි. මිතුරන් සමග වේගයෙන් සන්බන්දවීම, තමන්ගේ ව්‍යාපාර ප්‍රචාරය කිරීම, ඉක්මණින් ප්‍රතිචාර දැක්වීම, ඊට අයත්ය. දැණුම එහාමෙහා හුවමාරුව  තියුණුය. වස් කෝදගාමා රටින් රටට තරණයකලාට වඩා වේගයෙන් අපි වෙනත් රටවලට පියාසර කරමු.


ආයතනයක් නැතිව ඔන්ලයින් වලින් ගනුදෙනු කරති. දත්ත, භාණ්ඩ ගනුදෙනු අන්තර්ජාලයෙනි. මෙය නවීනත්වයයි. නවීනත්වය යනු වේගවත්වීමයි. වේගවත්වීම හෙවත් ධාවනකාරීවීම (Acceleration ) මානව ඉතිහාසයේ කවරදාටත් වඩා   අපි අත්විඳමු.

මෙම වේගවත්වීම තුළ එකිනෙකාට සම්බන්ධවන ආකාරය වෙනස් වේ. එකිනෙකා ගනුදෙනු කරන ආකාරය වෙනස් වේ. අපි ප්‍රතිචාර දක්වන විදිය ද වෙනස්ය. ඉක්මණින් ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුය. මෙය සමාජ ක්‍රමය වෙනස් කරවයි. නිදසුනක් නම් යම් ආයතනකින් යම් දෙයක් ගැන දැනුම් දෙන්නේ නම් අපි විසින් ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතු කාලයක් ද නිර්දේශ කෙරේ. ප්‍රතිචාර නොදක්වන්නේ නම් එය අවලංගු වේ. වේගයෙන් අපිට දිවීමට සිදු වේ. වේගවත් නොවන්නේ නම් අපි පසුගාමී වේ.


අපේ ජීවන විලාසය වෙනස් තත්වයන්ට පත් වී ඇත . ඉක්මනිණ් ආහාරයක් ගැනීම මගින් ක්ෂණික ආහාරවලට පුරුදු වේ. ඇඳුම් විලාසිතා බහුල වී ඇත. ඇප්ස් (Apps) මගින් වේගයෙන් කියවීම, ඉක්මණින් තොරතුරු දැනගැනීම වැනි නව විලාසයන් ද පැතිරී ඇත.


නූතන-ගෝලීයකරණය මගින් භාණ්ඩ, නිෂ්පාදන පමණක් ම නොව තවත් බොහෝ දේවල් එහා මෙහා සැරිසරයි. විවිධ සංස්කෘතීන් දැකීමට මෙන්ම තමන් කැමති සංස්කෘතියක් අත්විඳීමට ද හැකියාව ඇත. අපේ ගමේ කෙනෙකුට පිස්සා එකක් හදාගැනීමට පුළුවන් වගේම බර්ලින් වල ජර්මන් කෙනෙකුට පරිප්පු ව්‍යංජනයක් පිසගැනීමට පුළුවනිය.


නූතන මිනිසා යනු විවිධ සංස්කෘතීන්ගෙන් ද රූපානුවර්තනය වූ සත්වයෙකි. කෑම, බීම, අඳුම්, ප්‍රවාහනය, භාවිතා කරණ ජංගම දුරකතනය ඇතුලු වෙනත් තාක්ෂණික මෙවලම් පමණක් නොව ආගමික විශ්වාස පවා වෙනත් සංස්කෘතියකින් තවත් සංස්කෘතියකට මුහු වේ (Hybird). ඇමෙරිකානුවෙකුගේ පොත් රාක්කයේ බුදු පිළිමයක් තබා ඇති අතර ලාංකිකයෙකුගේ ගෙදරක චීන ෆිංෂුයි පිළිමයක් ඇත. මෙම සංස්කෘතික හුවමාරුව ක්ෂුද්‍ර සංස්කෘතිය ලෙස හැදින්වීමට කැමැත්තෙමි. එහෙයින් සෑම තැනම ක්ෂුද්‍ර සංස්කෘතීන් ( micro culture) ඇත.


මිනිසා තවදුරටත් මහ සංස්කෘතියක සමාජිකයෙකුට වඩා තමන්ට ආවෙනික ජීවන විලාසයක් සහිත ක්ෂුද්‍ර සංස්කෘතික සත්වයෙකි. ඔහුට/ඇයට තවදුරටත් මහ සංස්කෘතිය පරණ විලාසයකි. ඊට හොඳ නිදසුනක් නම් නව ආගමික කණ්ඩායම් බිහිවීමයි. නව ආගමික කණ්ඩායම්වලට ආවේනික උප සංස්කෘතියක් ද ඇත. මෙම තත්වය ක්ෂුද්‍ර සංස්කෘතික මිනිසාට තමන් කැමැති කණ්ඩායමක් තෝරාගැනීමේ ඉඩ සලසයි.


මහ සංස්කෘතීන්වල වටිනාකම දිනෙන් දින පහළ යමින් පවතී. තරුණ කොටස් මහ ගෙදරින් වෙන්ව නගර ආශ්‍රිතව යහළුවන් සමග එක නවාතැන්පලක් බෙදාහදාගෙන ජීවත් වෙති. පන්සල් ආරණ්‍ය වෙනුවට මිනිසුන් ගෙදරම යහළුවන් සමග යෝගාකිරීම, භාවනා කිරීම් කරති. මෙහිදී මහ සංස්කෘතියෙන් වෙන්වීම සහ අලුත් ජීවනවිලාසයකට සංක්‍රමණයවීමෙන් ගැටුමක් නිර්මාණය වේ. මහ සංස්කෘතියේ වටිනාකම පහළ වැටෙන අතර "අපේ සංස්කෘතිය" ලෙස හඳුනාගැනීමට හැකි කිසිවක් නැති හැඟීමක් ද දැනෙයි. මෙම තත්වය "සංස්කෘතික උද්ධමණයයි“.


සංස්කෘතික උද්ධමනය නම් මානසික මට්ටම මිනිසා නොසංසුන් කරවයි. මෙහිදී සිදු වන්නේ තමන් ම ක්ෂුද්‍ර සංස්කෘතියකට කැමතිවන සහ නතුවන අතර අනෙත් අතට වෙනත් ක්ෂුද්‍ර සංස්කෘතීන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ඇස්ප්‍රින්, ඩිස්ප්‍රීන් බහුලව භාවිතා කරන අතර බටහිර වෙදකම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. තවදුරටත් දේශීය වෙදකම ගැන අතිශේක්තියෙන් කතා කරයි. තමන් ආගමික වශයෙන් එක කණ්ඩායමකට එකතු වෙද්දී වෙනත් එවැනිම ආගමික කණ්ඩායමකට වෛර කරයි. මෙවැනි ප්‍රතිචාරවලින් ප්‍රකාශ වන්නේ නූතන මිනිසාගේ මානසික නොසංසුන් තත්වයයි.


වේගයෙන් වෙනස්වන තත්වයන් තේරුම්ගැනීමට, විවිධ සංස්කෘතීන් එහා මෙහා ‍යෑම දකින්න සහ අලුත් සංස්කෘතීන් අත්දකින්න නව ශික්ෂණයක් අවශ්‍යයි. කේන්තියෙන් මිදී සිදුවන දේවල් ඉවසීමෙන් බලාසිටීම හැකියාවකි. මිනිසුන් සුවපත් කරන්න නම් ඔවුන්ගේ ජීවිත කෙරෙහි සංවේදී වියයුතුමයි. සංවේදීවීම හුදු අනුකම්පාවක් නොවේ. වෙනස් වන තත්වයන් සහ මිනිසාගේ ප්‍රතිචාරයන් ගැන මැනවින් අවබෝද කරගැනීම හෙවත් සවිඤ්ඤාණකවිම අදහස් කෙරේ.


අවබෝදය යනු අත්දැකීම් සමග ජීවත්වීමයි. වෙනස් වන තත්වයන් තේරුම්ගෙන ජීවත්වීමයි. වෙනස්වන තත්වයන් දරාගැනීමට නොහැකි දේවල් වඳවීයෑම හෙවත් තුරන්වීම ස්වභාවික නියමයයි. නමුත් නූතන සංස්කෘතික වෙනස්වීම් තේරුම්ගැනීමට නොහැකි අය අතුරුදන්වීම කෙසේ වෙතත් ඔවුන් ජිවිතකාලය පුරාවට දුක්විඳීමට නියමිතය. නැතිනම් ඇකමැත්තෙන් හෝ වෙනස් වන තත්වයන්ට වෙනස්විය යුතුය.


බටුවංගල සමිද්ධි හිමි

Monday, February 8, 2021

අනාරක්ෂිත හැඟීම අත්හැරීමට අධ්‍යාත්මික දර්ශනය

Bildergebnis für insecurity"මිනිසා යනු එකම ලෙස ජීවත් නොවන ජීවියෙක් ", යන්න මානව විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණයයි. මන්දයත් මිනිසා තමන් කවුද, කෙසේ පැවතිය යුතු ද යන්න ගැන සැලකිලිමත් ය. පවුලේ සමාජකයින්, මිතුරන් සහ වෙනත් ජන සමාජයන් සමග ගනුදෙනුවක් ඇත. එය ආර්ථික සහ සමාජ පැවැත්මයි. තමන් කවුද යන්න මෙම ගනුදෙනුව මගින් පෙන්වා දෙයි

 

 

 


තමන්ට කැමති පරිදි ජීවත්වීමට එකපැත්තකින් උත්සහ කරයි. අනෙක් අතට ගොඩනගාගෙන ඇති සියලු තත්වයන් ආරක්ෂා කරගැනීමට ද වෙහෙස වෙයි. එහිදී නිදහස සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ අරගලයක් ද ඇත. මෙය නොනවතින අරගලයකි.

 

නිදහස සහ ආරක්ෂාව නිශ්චිතව පවතින දෙයකට වඩා විවිධ මානයන්ගෙන් සහ අංශවලින් අපට දැනෙන තත්වයකි. වෙනස් විධියකට කියන්නේ නම් නිදහස සහ ආරක්ෂාව නිශ්චිත ලෙස තහවුරු කළ නොහැක. ඕනෑම සමාජයක් තුළ අනාරක්ෂිත බව දැනෙන තත්වයන් පවතී.


කෙනෙක් තිතරම අනාරක්ෂිත බව පමණක් දකින්නේ නම් ඔහුට ජීවිතය පුරාවටම දකින්න ලැබෙන්නේ අනාරක්ෂිත බවයි. ආර්ථික අවස්ථා, දේශපාලන තත්වයන් වෙනස් වේ. නිශ්චිතව නොපවතී. නිරෝගිකම වෙනුවට රෝගී වේ. අපේ සම්බන්දතා ද වෙනස් වේ. වෙනස් නොවන්නේ කුමක් ද?

 

නූතන සමාජවලදී තවත් වේගවත් ලෙස අනාරක්ෂිත බව දැනේයි. තාක්ෂණය දියුණු වී ඇත. පැරණි සමාජවල ඉගෙන කියාගත් අය සිටියේ අඩු පිරිසකි. නූතන සමාජවල බොහෝදෙනා දැණුමෙන් සහ පුහුණුවෙන් යුක්තයි. අවස්ථාත් වැඩියි. තරඟකාරීත්වයත් වැඩියි. එහෙයින් අනාරක්ෂිත බව ද වැඩියි.


ජාතිකවාදීවීම හෝ නව ආගමික නිකායන් බෝවීම පිටුපස පවතින කරුණුකාරනා අතර එක ප්‍රබල හේතුවක් නම් නූතනත්වය තුළ මිනිසාට දැනෙන අනාරක්ෂිත බවයි. එය තේරුම් ගැනීම පහසුයි. අනාරක්ෂිත බව දැනෙන විට ඊට හේතු සෙවීම දුෂ්කරයි. ඇතිකරවන මානසිකත්වය නම් රැඩිකල් ආගමක් හෝ ජාතිකවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් සොයාගැනීමයි.

 

නමුත් මේවා විසඳුම් නොවේ. ටික කලකට මනස තෘප්තිමත් වේ. ඉන්පසු ඒවා ගැනද උනන්දුව නැති වේ. සාම්ප්‍රදායික ආගමික ආයතන ද නූතන මිනිසා හමුවේ ඇති අභියෝග ගැන සංවේදී නැත. ඔවුන්ටද දැනෙන්නේ අනාරක්ෂිත බවයි. මෙම හිස් තැන පුරවා ගන්නේ කෙසේ ද?

මාගේ අධ්‍යාත්මික උනන්දුව ඇති වන්නේ මෙහිදී ය. වැදගත්ම තේරුම්ගැනීම නම්: වෙනස් වන ලෝකයේ කවදාවත් නිශ්චිත "ආරක්ෂාව සහ නිදහස" නැත. වඩාත් යහපත් දේශපාලනයක්, අවස්ථා ඇති ආර්ථිකයක්, සමානාත්මතාවය සහ අනෙක් මිනිසුන්ට ගරුකරන සමාජයක් වෙනුවෙන් අප පෙනී සිටිය යුතුය. නමුත් ආරක්ෂාව සහ නිදහස අපගේ හැඟීමකි, දැනීමකි.


ආරක්ෂිත බව හඟවන දර්ශනයන් මිනිසාට අවශ්‍යයි. විවිධ කාලවලදී චින්තකයින් ඒ ඒ සමාජවල මිනිසා හමුවේ ඇති අභියෝග පෙන්වා දෙති. එයින් මිනිසාගේ ආරක්ෂාව සහ නිදහස තහවුරු කරවයි. එක්තරා අවදියකදී ඔවුන් හැඳින්වූයේ බුදුවරු ලෙසය. තවත් සමාජවල ඔවුන් හැඳින්වුයේ දාර්ශනකයින් හෝ චින්තකයින් ලෙසය. ඔවුන්ගේ මගපෙන්වීම හෙවත් දර්ශනය මිනිසා යහපත් හැඟීම්වලින් සුවපත් කරවයි.

 

මවිපිය සෙනෙහස හෝ වෙනත් කෙනෙකුගේ සෙනෙහස සමග කිරි බී හැදෙන මිනිසා හැගීම්බරය. මිනිසා සුවපත් වන්නේ ආදරය, සෙනෙහස වැනි හැඟීම් මගිනි. අධ්‍යාත්මික දර්ශනය අවශ්‍ය වන්නේ මෙම හැඟීම් මිනිසාට ජනිත කරගැනීමටය. බුදු දහමේ මූලික භාවිතය පවතින්නේත් දුක හදුනාගැනීමත්, දුක නැතිකිරීමත් මතය. සුවපත්වීම සහ සතුටින් ජීවත්වීම අපේක්ෂා කරයි.

 

සංවේදීවීම, තේරුම්ගැනීම මෙම යුගයේ අත්‍යවශ්‍ය ගුණ ධර්මයන්ය. වේගයෙන් වෙනස් වන සමාජවල ඉකමණින් අනාරක්ෂිත බව දැනේයි. එහෙයින් තමන්ගේ යහළුවන්, අසල්වැසියන්, පවුලේ සමාජිකයින් සහ තමන් ගැන සංවේදීවීම අධ්‍යාත්මිකයි.


සංවේදීවීම යනු මට ඔබව තේරුම්ගන්න පුළුවන්, මම ඔබත් සමගයි. මට කළහැකි දේ කුමක් ද? යන හැඟීම තහවුරු කිරීමයි. ඇතිවෙන අවස්ථාවෙන් අනිසි ප්‍රයෝජන ගැනීමේ අමනුස්සකම බැහැර කළයුතුය. කේන්තියෙන් ප්‍රතිචාරදැක්වීම වළක්වා ගතයුතුය.  

සංවේදීවීමෙන් තේරුම්ගනියි. තේරුම්ගන්නා තරමට අප සුවපත් වෙමින් අනෙත්කෙනා සුවපත් කරවයි. මට තවත් කෙනෙක් සිටියි, මම තනි නෑ යන ආරක්ෂිත බව දැනේයි.


අනාරක්ෂිත බව නිතරම නරක හැඟීමක් ද නොවේ. මිනිස්සු ස්වාධීනව, නිවහල්ව, නිදහස්ව සිතන්න පොළඹවන්නේ අනාරක්ෂිත බවයි. වඩාත් යහපත් තත්වයන් ඇතිකරගැනීමට අවශ්‍ය ආත්මවිශ්වාසය වර්ධනය කරවයි.


තමන්ට කළහැකි දේ උපරිමයෙන්ම කිරීම, නව හැකියාවන් දියුණු කරගැනීම, අවශ්‍යතාවට පමණක් පරිභෝජනය කිරීම, සතුට ඇතිකරවන මිත්‍ර සන්බන්දතා, ජීවිතාවබෝදය පුළුල් කරන දේ කියවීම, තමන් අත්පත් කරගත් දක්ෂතා කුසලතා ගැන තෘප්තිමත් විම, මේ මොහොත තුළ සතුටෙන් ජීවත්වීම ආත්මශක්තියයි.


ආරක්ෂිත බව දැනෙන්නට නම් ලෝකය වෙනස් කිරීමට පෙර ලෝකයෙන් අපේක්ෂා කරන වෙනස තමන් තුළ ඇති කරගත යුතුය.


බටුවංගල සමිද්ධි




 

Wednesday, October 21, 2020

පණ්ඩිත උපාසක සීයා , අභිධර්මය සහ නව බෞද්ධ ආගම්

The Misuse of Religion, By David Dimas - Premium Times Opinion

 

ගාල්ලේ හබරකඩ පිරිවෙනේ ඉගෙනගන්නා කාලයේදී පිරිවෙන සවස 5 ට පමණ අවසන් වූ විගස සම වයසේ අයත් සමග ගිං ගඟේ පීනන්ට යෑම පුරුද්දක් විය. එතකොට මගේ වයස 14 ක් පමණ ය. දවසක් පීනන්නට යන අතර තවත් යහළුවෙකු එනතුරු අපි පාරේ ඉසුළුවිසුළු කරමින් සිටියෙමු. මා සමග සිටි අනෙක් යහළුවන් ඔන්න පණ්ඩිත සීයා එනවායයි කියමින් ඒ අසල තිබූ බෝක්කු පාලම යටට ගොස් සැඟවූයේ ය. මට කිසිවක් කරකියා ගන්න නොහැකි වූ බැවින් එතනම සිටියෙමි. ගමේ මිනිස්සු උපහාසයට මෙන් පණ්ඩිත සීයායයි හැඳින් වූ අභිධර්මය සහ බෞද්ධ කථා ගැන නිතර අනෙක් අයට විස්තර කරන මහළු පුද්ගලයෙක් විය. ඔහු අප වෙත එන දුටු කොල්ලන් සැඟවුනේ පැය ගනණක් වුණත් කථාන්දර කියවන ඔහුගෙන් බේරීමක් නැතිය යන්න විශ්වාස කරන බැවිනි. මා වෙත පැමිණි එම සීයා වැඳීමට සුදානම් වනවිට පාරේ මඩ තිබෙන නිසා වඳින්න එපා යයි කිව්වෙමි. එවිට ඔහු කියා සිටියේ; දීපංකර බුදුන් දවස සුමේධ තාපස තෙමේ මඩවගුරක ඒ දණ්ඩක් මෙන් වැතිර බුදුන්ට වැඩීමට සැලැස්සූ බවයි. එම කථාව ඇසුණු පාලම යට සැඟ වී සිටි කොල්ලන්ට හිනාගියේය. සීයාට කේන්ති ගියේය. මෝහ මූලික මනස් ඇති මෝඩයන්ට ඔවා තේරෙන්නේ නැතැයි සීයා ආවේගයෙන් කීවේය. කොල්ලන් හූ කීවේය. සීයා කේන්තියෙන් හාමුදුරුවො මොකටෙයි ආවේලාවේ කොල්ලොත් එකක් යන්නේ යයි කියමින් යන්නට ගියේය.


මේ කතාව මට මතක් වෙන්නෙ කාල වකවානු දෙකක සමාජ වෙනස තේරුම්ගනිමින්ය. මේ සිද්ධිය අවුරුදු 20 කට පමණ පෙර සිදු වූවකි. ආගමික මතයක් ඕනවට වඩා කරටගත් මිනිසුන් උපහාසයට ලක්වීමත් එවක විය. නමුත් දැනට පවතින වෙනස නම් මෙවැනි පුද්ගලයන් කෙසේ වෙතත් එවැනි ආගමික මතවාදයක් සමාජ මාධ්‍ය හරහා ප්‍රචාරය කොට ඉක්මණින් පිරිසක් එකතු කොට කණ්ඩායමක් නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාවයි. එවැනි නව බෞද්ධ කණ්ඩායම් බහුලව ඇත.


නව බෞද්ධ ආගම් පැවති සම්ප්‍රධායික ආගමික වටපිටාව තරම් සරල නොවේ. පංසලට ගොස් මලක් පහනක් පූජා කොට හාමුදුරුවොත් සමග සතුටු සාමීචියේ යෙදීම වැනි සමාජමය සම්බන්ඳතාවයක් අපේක්ෂා නොකෙරේ. තදින් අල්ලාගත් ආගමික විශ්වාසයක් ඇත: එය ඉක්මණින් මාර්ගඵල ලැබීම විය හැකිය. අධි මානූෂීය බලයන් විශ්වාස කිරීමක් විය හැකිය. නැතිනම් නැවත ඉපදීම, අපාය ආදිය පිළිබඳ බියගැන්වීමක් වියහැකිය. නිර්මාංශ වීම වියහැකිය. බුද්ධාගම ආරක්ෂා කරගැනීම වියහැකිය. අඩුම තරමින් බුදුන් උපන්නේ ලංකාවේ යයි විශ්වාස කිරීමක් විය හැකිය. එක ආගමික විශ්වාසයකින් මනස මෙහෙයවයි. සම්බන්ධවන අය වේගයෙන් එම ආගමික විශ්වාසයෙන් මනස සොදාහැරීමක් (Brain wash) කරගැනේ.මෙය කුඩා පිරිසක් වටා වේගයෙන් බෝවන සුළුය.

 

සැම කණ්ඩායකටම නායකයෙක් සිටියි. භික්ෂුවක් හෝ ගිහියෙක් විය හැකිය. භික්ෂූන් නම් බහුලව පෙනී සිටින්නේ අරණ්‍යවාසී ලෙසය. මෙය සමාජයේ මතයක් වන අරණ්‍යවාසීන් සිල්වත්ය යන්න භාවිතා කිරීමක් විය හැකිය. රහත් වූවායයි කියන, හිමාලයේ සිට ආවායයි කියන, මහාප්‍රාතිහාර්ය පානවායයි කියන ගිහි, පැවිදි පිරිස් යූ ටියුබ් චැනල් ( Youtube) හරහා හතු පිපෙන්නාක් මෙන් මතුවෙති. ඔවුන් පෙනී ඉන්නේ කණ්ඩායක් ලෙසය. සුදුවතින් සැරසුණු නිවේදකයෙකු සහ හිස මුඩුකරගත් දුබුරු පැහැ සිවුරකින් සැරසුණු භික්ෂුවක් කණ්ඩායමේ මූලික රංගනයේ යෙදීම සුලභය. "හරි සිල්වත්, හරි හොඳයි, මාරයි, පට්ට, මාර කථාවක්-බණක්" වැනි භාෂාත්ම යෙදුම් මගින් ඔවුන් උත්කර්ෂයට නන්වති.

සමාජයේ සිවිල් බලයක් හිමි අයගෙන් ද ඔවුන් අනුග්‍රහය ලබති. දේශපාලඥයන්, නීතිඥයන්,ඉංජිනේරුවරුන්, මහාචාර්යවරු ද ඒ අතර වෙති.

කණ්ඩායම් අතර ගැටීම, තරඟය ද විශේෂ කොටසකි. ගැටීම සහ තරඟය තුළ තම ශ්‍රාවකයන් උත්තේජනය කරවයි. හතුරා, විරුද්ධවාදියා සිටින විට "තමන්ගේ කණ්ඩායම සහ අනෙකා" තදින් හදුනාගනියි. එවිට තමන්ගේ කණ්ඩායමට උනන්දුවෙන් ආධාර කරයි. එම ශ්‍රාවකයන් යනු කිහිප ආකාරයකින් උත්තේජනය වී ආධාර කරන පිරිසයි.


බුදු දහම ආරම්භයේ සිටිම විවිධ කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස බෙදුන බවක් පෙනේ. ආනන්ද, උපාලි, මහා කාශ්‍යප සැරියුත් යනු එකිනෙකාට ආවේනික වූ අන්න්‍යතා සහ ධර්මය විශේෂ පැතිකඩකින් විග්‍රහ කළ චින්තන කණ්ඩායම්ය. නිදසුනක් ලෙස ආනන්ද හිමි වඩාත් සමාජ දර්ශනය මත ධර්මය විග්‍රහ කළ අතර උපාලි හිමි විනය මත පිහිටා ධර්ම විග්‍රහ කළහ. ශතවර්ෂ ගණනාවක පටන් විවිධ අන්න්‍යතා සහ විශේෂ ධාරාවන් මත ලොකු කුඩා කණ්ඩායම් බිහිවීම බුදු දහමේ පවතින ප්‍රජාතන්ත්‍ර සහ නිදහස් බව කියාපායි. ලංකාවේ පන්සලක් පන්සලක් පාසා, ආරණ්‍යයක් ආරණ්‍යයක් පාසා පිළිවෙල සහ පිළිවෙතවෙනස්ය.

ලංකාවේ මතුවන නව බෞද්ධ කණ්ඩායම් සමාජයේ යහපත පිණිස කටයුතු කිරීමකට වඩා දැඩි ආගමික මතයන් හිසමතට දමා මුදල් ඉපයීමක නිරත වන බවක් පෙන්නුම් කරයි. ඔවුන්ගේ ප්‍රචාරයන් සාර්ථක බව පෙනේ. 

නැවත වටයකින් ප්‍රශ්න කිරීමට අප පෙළඹිය යුතු නොවේද?

 

විශ්‍රාම ගියපසු හෝ වයසට පත් වූ විට වැඩක් නැතිකමට අභිධර්ම ක්ලාස් ‍යෑම, උපාසක චරිතයකට මනස හැඩගැසීම සමාජ සංස්කෘතිය හරහා සිදුවන මානසික පෙළබීමක් විය හැකිය.


මේ වන විට ටයි කෝට් දා ගත් ලීසිං කොම්පැණිවල වැඩකරන උදවිය, ශොෆ්ට් වෙයර් ඉංජිනියර්ස් ලා, වෙනත් නවීන රක්ෂාවල නිරත තරුණ තරුණියන් අත්බූත, ගූඪ දේවල් වටා රොක්වීම තේරුම් ගන්නේ කෙසේද?


සාක්ෂරතාවය ඉහල මට්ටමක තුබුණත් ඔවුන්ගේ පරිකල්පන හැකියාව දුර්වල වී ඇති නිසාද?

අපිළිවෙලට නමුත් පහත ආකාරයටද ප්‍රශ්න කිරීම දිගු කළ හැකිය.

ගෞතම බුදුන් වහන්සේ ඉගැන් වූ දුක හෙවත් තමන්ගේ සැබෑ ප්‍රශ්නය තේරුම් ගැනීමට ඔවුන් ආත්ම විශ්වාසය වැඩි කරගන්නේ ද?


ප්‍රශ්නයේ හේතු හදුනාගැනීමේ සිතීමේ ශක්තිය වර්ධනය කර ගන්නේ ද?


කරුණාව, මුදිතාව වැනි අධ්‍යාත්මික හැකියාවන් හෙවත් කුසලයන් වැඩි කරගන්නේ ද?


නැතිනම් අපාය, දිව්‍යලෝක, ඊලඟ භවය ගැන සිතමින් බිය වී මනස සෝදා (brain wash) ගන්නේ ද?


තවත් මෙසේ ප්‍රශ්න කළ හැක:


ආගමික පූජකයන් මරණින් පසු අපට ලැබෙන දිව්‍ය ලෝකය පෙන්නා ඔවුන්ගේ මොලොව ජීවිතය දිව්‍යය ලෝකයක් කර ගන්නේ ද?


අපි රහතෙක් යයි කියන්නේ මානසික රෝගියෙකුට ද නැතිනම් අපගේ ආගමික හැඟීම අවභාවිතා කරන වංචාකාරයෙකුට ද ?


අනෙත් කෙනා රහත් යයි කියන්නේ අපිට පිස්සු නිසාද ?


වෙනත් අය ප්‍රාතිහාර්යය පෑවට අප මොකටද?


චෛත්‍යවලින් රැස් බැලීමේ ආශාව කවර මානසික රෝගයක් ද?


අනෙක් කෙනා සිල්වත් වුණත්, දුසිල්වත් වුණත් අපිට මොකද?


සිල්වත්, දුසිල්වත් ලෙස මිනිසුන් මැණීම සදාචාරාත්මක ද?


ආගම දහම භාවිතා කළ යුතු වන්නේ සුවපත්වීම පිණිස නොවේ ද?


මෙවැනි ප්‍රශ්න අපි අපෙන් නිතර ඇසිය යුතුය. සිහිය එළෙඹෙන්න්නේ එවිටය. බුදුහු මෙසේ දෙසූ බව කියවේ; විමසන්න, මම බුද්ධ යයි කියූවිට එකවරම නොපිළිගෙන විමසන්න. විමසීම සිහිය ඇති කරවයි. සිහිය ඇති කෙනා තම්න්ගේ ප්‍රශ්න හදුනාගනියි. නිදහස් වේ.

Wednesday, May 27, 2020

වරද කිරීම ද වරද? නැතිනම් සමාව නොගැනීම සහ සමාව නොදීම ද වරද?


Image may contain: 1 person, sitting and close-up


වරද කිරීම ද වරද? නැතිනම් සමාව නොගැනීම සහ සමාව නොදීම ද වරද?

සමාවගැනීම මදිපුංචිකමක් හෝ අවමානයක් ලෙස සැලකීම අපේ සමාජයේ පවතින විශ්වාසයකි. සමාවනොදීම දඬුවමක් ලෙස විශ්වාස කරයි.

මේ පිළිබඳව පැරණි ආගමික සංස්කෘතීන් විශේෂ අවධානය යොමුකළත්, බහුතර නූතන ආගමික කොටස් සැලකිලිමත් වන්නේ ආගම රැකීම, දිව්‍යලෝක සම්පත් වැනි දේවල්ය. නමුත් මනෝවිද්‍යාඥයන්, සමාජ විද්‍යාඥයන් ඒ ගැන සැලකිලිමත්ය. සමාවගැනීම සහ සමාවදීම අතරතුර මොළයේ ඇතිවන වෙනස්කම්ගැන පර්යේෂණමය ප්‍රතිඵල ප්‍රසිද්ධ වී ඇත.

වැරදිම් සිදුවීම, සමාවගැනීම, සමාවදීම මානව ශිෂ්ටාචාරයේ අත්පත්කරගත් සුවිශේෂ ආචාර ධර්මයන්ය.  

ඒවා ආචාර ධර්ම පමණක් ද? නැතිනම අප සුවපත් කරවන දෛනික අභ්‍යාසයන් ද?

මේ ගැන කථා කරමු, භාවනා කරමු

ජුනි මස 5 වන සිකුරාදා එනම් පොසොන් පොහෝ දින සවස 4:00 5:00 දක්වා Zoom මගින් මෙම භාවනාමය වැඩසටහනට සම්බන්දවිය හැක.(ජර්මනියේදී නම් 12:30 සිට 13:30 තෙක්)

ඔබත් සහභාගීවීම කැමතිනම් මට ලියන්න:
 
vensamiddhi@gmail.com
0049228 96491853
බටුවංගල සමිද්ධි 

Friday, May 8, 2020

සුවපත්වීම පිණිස එක බුදු කෙනෙක් මදි



"ඉගැන්වීම යනු වචන පමණක් නොවේ. ඉගැන්වීම යනු කෙනෙක් ජීවත් වන කලාවයි. මගේ ජීවිතය යනු මගේ ඉගැන්වීමයි. මගේ ජීවිතය යනු ආත්මීය සම්බන්දතාවයි." 
තිෂ් නතාන්(Thich Nhat Hanh) 



 
මගේ වයස අවුරුදු 7 ක් හෝ 8 ක් පමණ කාලෙදි හිම සහිත බුදු පිළිමයක් දැක්කා. මගේ හදවත පිනාගියේ තණ පඳුරු අතරින් බුදු හිමිගේ සාමකාමී බව දැකීමෙනි. මම හිතුවා කලාකරුවා කොතරම් නම් සාමකාමී සහ නිසසල හදවතක් ඇති කෙනෙක් ද මෙවැනි ගුණයන් නිරූපණය කරන්න. එකල මම ජීවත් වූ වියට්නාමයේ ඉතා බිහිසුණු වටපිටාවක් තුළ, බුදු පිළිමය දෙස බලාසිටීම සතුටක් ඇතිකරවීමට අස්වැසිල්ලක් වුණා. මෙසේ බුදු පිළිමය දෙස බලාසිටීමෙන් මට බලාපොරොත්තුවක් ඇති වුණා බුදු හාමුදුරුවෝ වගේ වෙනවයි කියලා.
( Thich Nhat Hanh;Mein Leben ist meine Lehre, s.25)

ඔබ තවත් කෙනෙකුට සැබවින්ම ආදරය කරනවා නම් සැලකිලිමත්වන්න එම කෙනා ඔබගේ අදහස්, වචන සහ ක්‍රියාවෙන් සතුටු වෙනවාද කියලා. අනෙක්කෙනා සතුටු නැතිනම් ඔබ ඔබ ගැන , ඔබගේ හෘද සක්ෂිය ගැන බරපතල ලෙස පරික්ෂා කරබැලිය යුතු බව තිෂ් නතාන් හිමියෝ කියති.

අප තුළ මෛත්‍රිය, කරුණාව, මුදිතාව, උපෙක්ෂාව පුහුණු කරන්න ඉගෙනගන්නවා නම් කේන්තිය, ඉර්ෂියාව, බිය, අදී දුක් දොම්නස් වලින් සුවපත් වෙන්න පුළුවන්. එම ගුණයන් මනුස්සයන්ගේ හැකියාවන්ය. කිසිඳු භේදයකින් තොරව ප්‍රගුණ කළ හැකි මනුස්ස ගුණයෝය. අවංකවම තමන්ට සහ අනුන්ට ආදරය කිරීම ආරම්භ වන්නේ එම ගුණයන් මගිනි
( Thich Nhat Hanh; Nimm das Leben ganz in deine Arme, s.8-9)


ඉහත උපටාගැනීම්වලින් තෙරුම්ගන්න පුළුවන් තිෂ් නතාන් කවුද කියලා. වියට්නාමයේ පැවිති යුද්ධය නිසා 1968 දී යුරෝපයට සංක්‍රමණය වූ වියට්නාම සෙන් බෞද්ධ භික්ෂුවක් වන තිෂ් නතාන් හිමියෝ ජීවමාන බුදු හිමියන් ලෙස හදුන්වන්නේ අතිශෝක්තියෙන් නම් නොවේ. ඒ උන්වහන්සේගේ ජීවත්වීම සහ ඉගැන්වීම අතර දෝලනය වන පරමාදර්ශීකම නිසාය. යුද්ධය පැවිති කාලයේදී වෛරය තොරානොගත් තිෂ් නතාන් සැබෑ සාමයක් සඳහා මැදිහත් විය. ඒ නිසාම එවක ඇමෙරිකානු ජනාධිපති මාටින් ලූතර් කිං විසින් නොබෙල් සාම ත්‍යාගය සඳහාද උන්වහන්සේගේ නම යෝජනා කර ඇත.


ප්‍රංශය නිජබිම බවට පත් වූ විට උන්වහන්සේගේ පෞරුෂය ගොඩනැගෙන්නේ අධ්‍යාත්මික ගුරුවරයෙකු ලෙසය. බුදු දහම සහ එහි අධ්‍යාත්මික අභ්‍යාස ප්‍රයෝගිකව උගන්වන ගුරුවරයා ඔහුය. උන්වහන්සෙගේ සෑම පොතකම, දේශනයකම ප්‍රකාශ වන්නේ උන්වහන්සේගේ අත්දැකීම්ය. එහෙයින් තිෂ් නතාත් සමීපව ඇසුරකර නැති මට ඔහුව දැනෙන්නේ කලණ මිතුරෙකු ලෙසය. නිහඩව ජීවිතයෙන් සමුගැනීමට බලාපොරොත්තුවෙන් 93 වන වියේ පසුවන තිෂ් නතාන් ගැන ලියන විට මගේ අතින් "හිමිපාණන්", "නාහිමියෝ" " අති උතුම්" වැනි බොරුව තවරාගත් ආගමික වචන නොලියවේ. මන්ද යත් නිෂ් නතාන් බුදු දහම දෙසු කෙනෙක් නොව ජීවත් වූ කෙනෙකු නිසාය. එවැනි උතුමන් නිහතමානී වේ. කුඩා දරුවන් වැනිය. අපි සැබවින්ම ආදරය කරන්න පටන් ගන්නේ එවැනි පුද්ගලයන්ටය.


සතිය පුහුණු කිරීම තමයි උනවහන්සේගේ ප්‍රවේශය. ආහාරගන්නා විට ආහරය දෙස බැලීම, එහි සුවඳ විඳදරාගැනීම, කෘතවෙදීව සිහියෙන් ආහාරගැනීම සිහිය ඇති වේ. සිහිය යනු අපසතු බලයකි. එය අපගේ ශරීරය, වේදනාවන්, මනස, මනසේ බලපැවැත්වෙන දේවල් සහ අපගේ විඤ්ඤාණය පරීක්ෂාකරබැලීමට ඇති බලයකි.
( Thich Nhat Hanh; Nimm das Leben ganz in deine Arme, s.21)



සිහියෙන් අන්තර්පැවැත්ම අවබෝදකරවීම උන්වහන්සෙගේ පුහුණුවේ කොටසකි. අපි සහ පරිසරය අතර පවතින සම්බන්දය තේරුම්ගෙන කෙළෙහිගුණ, කෘතඥතාවය දියුණු කිරීම සුවපත්වීමට හේතුවන බව පෙන්වාදෙයි.
හේතු-ප්‍රත්‍ය ධර්මයට අනුව දෙයක් පවතින්නේ තවත් හේතූන් සහ ප්‍රත්‍යන් නිසාය. අන්තර්-සම්බන්ධතාවය අලංකාරමත් කාව්‍යාත්මක භාෂාවෙන් ප්‍රකාශකරයි.

"ඔබ කවියෙක් නම් තෙරුම්ගනීවි ඔබ ඇතැති කොලය වළාකුලකින් පා වී ආ බව. වළාකුළුවලින් තොරව වැස්ස නොපවතී. වැස්ස නැතිව ගස් නොවැඩේ. ගස් නැතිව කොල නිෂ්පාදනය කළ නොහැක. වළාකුළුවල පැවැත්ම කොල ඇතිවීමට හේතු වේ. වළාකුළුවලින් තොරව කොල නොපවතී. එහෙයින් වළාකුළු සහ කොල අතර අන්තර් සම්බන්දයක් ඇත „
(Thich nhat hanh,The Heart of Understanding). 

දහමක් යනු තර්ක කරන දෙයක් නොවේ. එය අනෙකා අභියෝගයට ලක්කරන ආයුධයක් ද නොවේ. තමන්ගේ නැති ගුණ පෙන්වන රැවටීමක් ද නොවේ. දහම යනු අපගේ ආත්මීය සම්බන්දතාවයයි. අපි සුවපත් වන ආත්මීය සම්බන්දයයි. ආත්මීය සන්බන්දතාවය යනු අප අවංකව ජීවත්වන ආකාරයයි. ජීවත්වන ආකාරය විවිධය. මෙය එක දහමකින් හෝ එක ගුණයකින් සිදු නොවේ. දහම් රාශියක් අවශ්‍යය. ගුණයන් හෙවත් හැකියාවන් රාශියක් අවශ්‍යය. එම දහම්, හැකියාවන් බුදු වරුන්ය. අපට කුඩා බුදු කෙනෙක් නිතර හදවතේ සොයාගැනීමට හැකිය. නමුත් එක බුදු කෙනෙක් මදි බව තිෂ් නතාන් කියයි. බුදුවරු ගොඩක් අපි සොයා ගතයුතුය සුවපත්වීම පිණිස.


බටුවංගල සමිද්ධි